Sokrates

la grunnlaget for humanistisk filosofi. Dette er en filosofi som har grunnlag i mennesket, menneskets kultur og samfunnet det lever i. Han var selv en moralfilosof, som mente at i alt så fantes det noe riktig og noe godt. Han skreiv aldri ned et ord av tankene sine, så alt det man vet om han, er ikke 100 % korrekt, kan man anta. Alt er skrevet ned av andre, som for eksempel hans kjente elev Platon. Det som vi vet er at han ganske sikkert likte å diskutere og konversere med det såkalt ”vanlige folket”. Sokrates var veldig glad i å omgås med andre mennesker. Han gikk ut på gata, eller torget der det var haugevis med folk, og stoppet opp folk for å stille dem filosofiske og tankevekkende spørsmål. Disse spørsmålene skapte stor oppmerksomhet, og man antar at folk gjerne stod omringet rundt Sokrates og hans ”offer” for å lære mer om denne utrolige mannens tanker og vridninger på datidens syn på ting.
 * =Sokrates (ca 470-399 f.Kr)=

Et allment eksempel er at han står og snakkes med en mann som forteller om noe hans syns er modig gjort. Sokrates spør han så ivrig om han virkelig syns dette var modig, for hva er egentlig mot? Mannen prøver å forklare så godt han kan, men Sokrates fortsetter å stille inngående og vanskelige spørsmål som setter mannen ut. Etter hvert vikler han mannen inn i sine egne selvmotsigelser, til mannen mister både munn og mæle, som det heter på godt norsk. En slik manipulering av diskusjoner og samtaler, var nok en av de vanligste måtene Sokrates jobbet på, mener mange forskere. Han likte å få folk til å tenke, og å lære dem å innse at mange meningene deres munnet ut i fordommer.

Dessverre ble med tiden athenerne svært sinte på han, og anklaget han for å påvirke ungdommen i en negativ retning. Han blei dømt skyldig i disse anklagene, og valgte å drikke et beger med gift til fordel for å forvises fra byen. Han er erklært den første intellektuelle //martyr//, da han nekta å gi tapt på de verdiene han stod for. Han døde nesten 70 år gammel. || || __ Sokrates __ Sokrates var ein av dei mest innflytelsesrike filosofane i antikkens Hellas, og ein antar at han låg mykje av grunnlaget for Vestens filosofi. Det finnas litt ulike årstal på når han levde, men ein reknar at han blei fødd omkring 470 f.Kr. og døydde 399 f.Kr. Den viktigaste kjelda til informasjon angåande Sokrates er Platon. Sokrates kom frå ein heilt vanleg familie i antikkens Athen, med faren Sofroniscus, som var bilethoggar og mora, Faenarete, som var jordmor. Seinare deltok han som fotsoldat både før og under Peloponeneskrigen, (431-04), i områda mellom Athen og Sparta. Etter kvart gifta Sokrates seg med Xantippe, som var mykje yngre enn han sjølv. Saman fekk dei tre søner; Lamprokles, Sofroniscus og Menexenus. Sokrates’ store lidenskap var dialogen, og befann seg derfor mesteparten av tida i Athens gater og på andre offentlege møteplassar. Det blei sagt at han hadde ein vedunderleg sjel, og det hende ofte at han gjorde seg dummare enn det han eigentleg var. Sjølv om Sokrates var ein svært klok mann, ville han ikkje prøve å lære bort til andre. Tvert imot ville han heller hente kunnskap av dei han møtte. Alt dette gjorde Sokrates til ein kjend og berykta pratemakar. Sokrates meinte at det var mogleg å finne ut kva som var riktig og kva som var galt ved hjelp av definisjonar og begrepsanalyse. Det låg i menneskas natur å vurdere kva som var riktig og kva som var galt. Menneska ville følgje deira overbevisningar og handle etter deira oppfatning av rett og galt. For å bli lukkeleg meinte Sokrates at ein måtte duge som menneske, altså å følgje sin eigen natur. Den rette handliga ein utfører, gjer at ein blir lukkeleg som menneske. Det er dermed ikkje sagt at ein MÅ handle rett, men ein må få rett innsikt. Denne rette innsikta kan ein oppnå gjennom sjølverkjenning. Når ein da får innsikt i sin eigen natur, ville ein og finne dei verdiane for kva som er rett. Ettersom desse verdiane er felles for alle menneske, vil alle menneske ha ein felles natur. Derfor kan ein ikkje oppnå denne rette innsikta ved å berre studere seg sjølv. Ein må og sammenlikne sine begrep med andres, altså utføre ei begrepsavklaring. For å få ein betre forståing av dette, må ein diskutere. Diskusjonane vil da kunne avklare ulike begrep og definere desse. Utifrå sine diskusjonar blei Sokrates og sett på som ein kverulant og plageånd. I 399 f.Kr. blei Sokrates tiltala for å ikkje tru på bystatens gudar. Det blei sagt at han ville sette inn andre i staden for desse gudane, og at han forderva ungdommen. Derfor haldt Sokrates ei forsvarstale der han i staden for å beklage seg, meinte at staten burde koste på han ein middag, noko som var det høgaste æresbevisninga ein athenar i antikken kunne få. Sokrates blei funne skuldig, og det heile enda med at han måtte drikke eit giftbeger. Sjølv om vener tilbydde han hjelp, ville Sokrates heller døy enn å bryte dei lovane han sjølv hadde vore med på å laga. Dette var slutten på Sokrates’ liv, men berre byrjinga av hans betyding for verdas filosofi.
 * || **Sokrates,** ca 470-399 f.kr var ein gresk filosof. Han er kjent for å ha lagt fundamentet for vesten sin filosofi og er den mest kjente filosofen i vestleg filosofihistorie ved sidan av Platon og Aristoteles. Han var også lærar for Platon. Ettersom han ikkje skreiv noko ned sjølv er Platon og Xenofos dei viktigaste kjeldene til verka hans. Han brukte derfor samtale som formidlingsform i staden for å skrive ned noko. Han meinte at det viktigaste for mennesket var å handle rett, men at rett handling kom gjennom rett innsikt, og derfor ville han gjennom samtala få mennesket til å tenke sjølv, trekke konsekvensen av sine påstandar og gjennomskue fordommane sine. Viss mennesket innsåg kva som var rett så ville det føre til rett handling som ein konsekvens og dette ville igjen føre til lykke. Sokrates var også ein grunnleggjar for den humanistiske filosofien, ein filosofi som sett samfunn og kultur i sentrum hos eit menneske. Tankane hans var også ein klar reaksjon på sofistane sine. Sokrates var ein fornuftas mann og meinte derfor at det fants noko allmenngyldig godt og rett. Ideane til Sokrates blei vidareført av Platon og Aristoteles. Hans metodar for å ”vekke mennesket” til betre sjølvinnsikt og erkjenning provoserte mange og han blei i ein alder av 70 år anklaga for manglande respekt for gudane og for å forføre ungdommen med sine tankar. Han blei derfor dømt til å drikke eit giftbeger og valte sjølv å drikke det på tross av at han kunne sleppe unna. ||
 * [[image:Sokrates_-_skuespill.jpg width="362" height="354" align="center"]] ||

TILBAKE HJEM